بركات ماه مبارک رمضان
بركات عجيبى در ماه رمضان وجود دارد
ماه رمضان، ماه پُربركتى است و داراى ابعاد گوناگونى مى باشد. معارفى كه در اين ماه راجع به قرآن و دعا و ذكر و نماز و مسايل مختلف دينى براى ذهن مسلمين است و در همه جاى دنيا مطرح مىشود و مسلمان در اين ماه اين توفيق را پيدا مىكند كه به اين مسايل بپردازد - چه عملاً و چه اعتقاداً - به طور معمول در هيچ ماه ديگرى چنين توفيقى دست نمىدهد.
بركات عجيبى در اين ماه وجود دارد. من در فهرست مسايلى كه مناسب با اين ماه است، تأمل مىكردم، ديدم كه اين ماه، ماه دعاهاى گوناگون، با مضامين گوناگون است. ... انس با قرآن، آشنايى با معارف قرآنى، حفظ كردن قرآن، تكرار كردن قرآن هم كه خودش مقولهيى جداگانه و دريايى عظيم است. ساير موارد هم همينطور است.
توجه به زندگى اميرالمؤمنين، يكى از بركات ماه رمضان
يكى از موضوعاتى كه حقيقتاً از بركات اين ماه است، توجه به زندگى اميرالمؤمنين و مولى المتقين، على بن ابیطالب(عليها لصّلاةوالسّلام) است. ما هيچوقت اينقدر توفيق پيدا نمى كنيم كه به زندگى اميرالمؤمنين دقيق بشويم و مفاهيم مختلف و ابعاد عظيم اين زندگى را مورد مطالعه قرار بدهيم. نه مردم معمولى، نه گويندگان و بخصوص مسئولان كشور اسلامى - كه امروز بيش از همه به اين مطالعه و شناخت احتياج دارند - اين فرصت را در ماههاى ديگر كمتر به دست مى آورند. هر كس هر مسئوليتى دارد - از بالا تا پايين - احتياج دارد كه با زندگى اميرالمؤمنين و ابعاد و ريزهكاري هاى آن آشنا بشود.
فرازی از سخنرانى در ديدار با اقشار مختلف مردم (روز بيست ونهم ماه مبارك رمضان) 26/1/1370
مسئلهي اساسي در باب ماه رمضان، اين است كه بشر ـ كه در ميان انواع عوامل و موجبات غفلت از خدا و از راه او محاصره شده و انگيزههاي گوناگون، او را بهسمت پايين و تنزل و سقوط ميكشاند ـ فرصتي پيدا كند كه در آن بتواند روح را ـ كه روح انسان و باطن بشر، به عروج و اعتلا تمايل دارد ـ به سمت عروج و اعتلا سوق دهد و به خدا تقرب جويد و به اخلاق الهي، تخلق پيدا كند. ماه رمضان، چنين فرصتي است.
البته غير از ماه رمضان، فرصتهاي ديگري هم هست. مثلا همين نمازهاي پنجگانه، فرصتهايي است كه ما ميتوانيم با استفادهي از آنها، عروج كنيم; خودمان را اصلاح نماييم و زنگارها و پوسيدگيها و غفلتها و بيماريهاي معنوي را از خودمان دور كنيم. نماز، فرصت بسيار خوبي است. شما اگر امتحان نكردهايد ـ كه قاعدتا امتحان كردهايد و انشاءالله عمل دايمي شما، همينطور باشد ـ امتحان كنيد. توجه بكنيد كه در حال نماز، اگر متوجه خودتان و كاري كه از شما سر ميزند، باشيد، قطعا بعد از نماز شما، با قبل از نماز شما متفاوت خواهد بود. شرطش همين است كه توجه كنيد در حال نماز، مشغول چه كاري هستيد. بهترش اين است كه اذكار نماز را بفهميد; كار بسيار آساني است.
نماز، معراج مؤمن
نبايد بگوييم كه ما فارسيزبانيم و نميتوانيم عبارات عربي را بفهميم. مجموع عباراتي كه در نماز خوانده ميشود ـ از اول تا به آخر ـ ياد گرفتن آن براي آدمهاي متوسط، يك ساعت هم كار ندارد; خيلي آسان است. كتابهايي هم نوشته شده كه اينها را ترجمه كردهاند. اگر به معاني توجه كنيد و بفهميد كه مضمون اين كلمات چيست و در آنها تدبر كنيد، البته بهتر است. اگر اين مقدار هم ممكن نشد، حداقل وقتي در حال سجدهايد، بدانيد كه با خدا حرف ميزنيد; وقتي در حال ركوعيد، بدانيد كه پروردگار عالم را تعظيم ميكنيد; وقتي در حال قرائت و ذكر هستيد، بدانيد كه با چه كسي حرف ميزنيد. نفس همين توجه، مهم است.
اگر اين توجه حاصل بشود و ياد خدا در نماز تأمين گردد ـ كه "و لذكرالله اكبر" ـ اين نماز براي شما "معراجالمؤمن" خواهد بود و شما را عروج خواهد داد. عروج، همين است كه شما در باطن خودتان، صفا و لطافت و نورانيت بيشتري را بعد از نماز احساس ميكنيد. عبادات مالي هم، همينطور است. انواع عبادات، فرصتهايي براي ما هستند; ليكن ماه رمضان، يك فرصت استثنايي در دوران سال است.
در اين سي روز يا بيست و نه روز بهطور مداوم، غير از نمازهاي موظف پنجگانه و نوافلي كه هميشه انسان ميتواند آنها را بخواند، دعاهايي هست كه توجه به آن دعاها و خواندنشان، انسان را نورانيت مضاعفي ميبخشد. اين دعاها را در اختيار ما گذاشتهاند. كيفيت حرف زدن و مناجات كردن با خدا را به ما ياد دادهاند. معين كردهاند كه چه حرفهايي را ميشود با خدا زد. بعضي از اين جملات ادعيهي مأثوره از ائمه(عليهمالسلام) هست كه اگر اينها نبود، آدم نميتوانست خودش تشخيص بدهد كه ميشود با خدا با اين زبان حرف زد و اينطور از خدا خواست و التماس كرد.
علاوهي بر اينها، همين نفس روزهي ماه رمضان است كه يك زمينهي روحانيت و نورانيت، براي روزهدار ميباشد و او را براي كسب فيوضات الهي، آماده ميكند. اين، مجموعهي ماه رمضان، با نماز و با وظايف مقررهي هميشگي و با روزه و با دعاهايش است كه اگر شما به اينها توجه كنيد و تلاوت قرآن را هم به آن اضافه نماييد ـ كه گفتهاند ماه رمضان، بهار قرآن است ـ يك دورهي بازسازي و بازيابي و نجات خود از پوسيدگيها و فسادها و امثال اينها خواهد بود; دورهي خيلي مغتنمي است.
سیر الیالله در ماه مبارک رمضان
اصل قضيه اين است كه ما بتوانيم در ماه رمضان، اين سير اليالله را بكنيم و ميشود. عرض كردم، گاهي كه پس از پايان ماه رمضان، خدمت امام(رضوانالله تعاليعليه) ميرسيدم، برايم محسوس بود كه ايشان نورانيتر شدهاند و حرف زدن و نگاه و اشاره و حركت دست و اظهارنظرشان، با قبل از ماه رمضان فرق كرده است. دورهي ماه رمضان، براي يك انسان مؤمن و والا، اينطوري است. آنقدر به او و بهقلب و باطنش، نورانيت ميبخشد كه انسان اين را در مشاهدهي حضوري او حس ميكند و از حرفزدنش ميفهمد كه نورانيتر شده است. بندگان خدا همينطورند. ما بايد از اين فرصت، خيلي استفاده كنيم.
يك نكته را در زندگي عملي خودمان عرض ميكنم كه شايد انشاءالله براي خود من و براي همهي شما برادران و خواهران، وسيلهيي براي تحرك بهتر و بيشتر باشد. آن نكته، اين است كه براي نزديكي به خدا، اصل قضيه، ترك گناهان است. انجام مستحبات و نوافل و توسلات و دعا و بقيهي امور، فرع است. اصل قضيه، اين است كه انسان از صدور گناه و خلاف از خود، مانع بشود. اين، همان تقوا را ميطلبد. تقوا و پرهيزگاري، مهمترين ـ يا بگوييم اوليترين ـ مظهري است كه وجود انسان بايد داشته باشد. همين است كه مانع از گناه انسان ميشود. گناه نميگذارد كه انسان، حتي خود را به لبهي درياي عظيم مغفرت الهي برساند و از آن استفاده كند. گناه نميگذارد كه ما حال دعا و توجه پيدا كنيم. گناه نميگذارد كه ما به فكر بازنگري و بازسازي خودمان بيفتيم. كوشش بكنيم از گناه فاصله بگيريم. اين، شرط اول قضيه است.
ترک گناهان زمینهی استفاده از رحمت و مغفرت الهی را آماده میکند
بايد زمينهي استفاده از رحمت و مغفرت و افاضات معنوي الهي را آماده كرد و آن، با ترك گناه است. لذا شما در دعاي كميل ميبينيد كه اميرالمؤمنين(عليهالصلاه والسلام) ميفرمايد: "اللهم اغفر لي الذنوب التي تحبس الدعاء". يعني خدايا! آن گناهاني كه دعاي مرا حبس خواهد كرد، آنها را بيامرز. گناهان، مانع از اجابت دعا ميشود. در همين شبها و سحرها، در دعاي شريف ابوحمزه ميخوانيد: "فرق بيني و بين ذنبي المانع لي من لزوم طاعتك": خدايا! ميان من و گناهم فاصله بينداز; آن گناهي كه مانع از انجام وظايفم ميشود و باعث ميگردد كه نتوانم خودم را به تو نزديك كنم. اصل قضيه، مسئلهي ترك گناه است.
مهمترين حسن يك نظام و حكومت اسلامي در اين است كه فضا را، فضاي گناهآلود نميكند. در نظامهاي طاغوتي، فضا گناهآلود است. اگر انسان هم بخواهد گناه نكند، گويي براي او ميسور نيست و همه چيز، انسان را به طرف گناه سوق ميدهد. در نظام اسلامي، اينطور نيست. در نظام اسلامي، فضا گناهآلود نيست. ... در نظام اسلامي، گناه نه فقط معيار پيشرفت نيست، بلكه ضد پيشرفت و ضد ارزش و معيار تنزل است.
بنابراين، اصل قضيه، اجتناب از گناه است كه بايد سعي كنيم در اين ماه رمضان، انشاءالله با تمرين و حديث نفس و رياضت، گناه را از خودمان دور كنيم. اگر گناه از ما دور شد، آنوقت راه براي عروج و پرواز در ملكوت آسمانها ممكن خواهد شد و انسان خواهد توانست، آن سير معنوي و الهي و آن طيران معينشده براي انسان را انجام بدهد; اما با سنگيني بار گناه، چنين چيزي ممكن نيست. اين ماه رمضان، فرصت خوبي براي دور شدن از گناه است.
فرازی از سخنراني در ديدار با اقشار مختلف مردم (روز يازدهم ماه مبارك رمضان) 18/1/1369
نظر شما :